Wat we kunnen leren van overheidswebsites

Redactie
Overheidswebsites staan voor de meeste mensen niet direct bekend als gebruiksvriendelijk. Toch zijn er zeker een aantal punten waarvan commerciële websites kunnen leren. In dit artikel leggen we uit welke tips je kunt opvolgen om een betere user experience neer te zetten.

Overheidswebsites: toegankelijk voor iedereen

Bedrijven met een financiële afhankelijkheid van de overheid zijn verplicht hun website zo in te richten dat ze voor iedereen toegankelijk zijn. Écht iedereen, want zo’n 25% van de Nederlandse bevolking heeft een beperking waardoor ze een website niet ‘normaal’ kunnen gebruiken. Deze gebruikers zijn bijvoorbeeld afhankelijk van screenreaders vanwege slecht zicht of hebben vanwege autisme moeite met het begrip van complexe websites. Naast permanente beperkingen zijn er ook tijdelijke beperkingen, zoals het niet kunnen gebruiken van een externe muis op dat kleine tafeltje in de trein. Allemaal zaken die niet de reden mogen zijn waarom iemand jouw website verlaat.

 

Optimaliseer je website voor screenreaders

Een screenreader is een programma dat tekst op o.a. websites kan voorlezen. Dé uitkomst voor mensen die bijvoorbeeld slecht zien of blind zijn. Veel gebruikers van screenreaders springen van koptekst naar koptekst en van link naar link, net zoals veel andere bezoekers een website snel scannen. Het grote verschil is dat de screenreader gebruikers de tussenliggende informatie dan helemaal niet meekrijgen. Wanneer een goede kop ontbreekt en de link niet meer context biedt dan ‘klik hier’ kunnen screenreader gebruikers niet beoordelen of dit voor hen relevant is om op door te klikken.

 

 

Wees duidelijk

Geef slechtziende gebruikers overzicht met duidelijke (sub)koppen en concrete, actiegerichte links en knoppen. Verwijs je met een knop naar een andere pagina? Een button met ‘productaanbod’ is een stuk onduidelijker en minder uitnodigend dan ‘Bekijk alle mobiele telefoons’. Wees dus zo duidelijk mogelijk!

Geef belangrijke afbeeldingen een alt-tag

Screenreaders kunnen een afbeelding of icoon wel herkennen, maar begrijpen niet zomaar wat de afbeelding inhoudt. De screenreader leest alleen voor wat er in de toegevoegde alt-tekst staat. Tekst in de afbeeldingen wordt volledig genegeerd, omdat een screenreader deze niet kan herkennen. Voeg voor functionele afbeeldingen, bv. logo van het bedrijf, daarom een toelichting toe wat er op de afbeelding te zien is, anders slaat de screenreader de afbeelding over. Puur decoratieve afbeeldingen en sfeerbeelden hoeven niet voorzien te worden van een alt-tekst.

Zorg voor contrast

Niet alleen slechtzienden kunnen moeite hebben met het lezen van een website. Wanneer de zon op een beeldscherm staat of de helderheid van de mobiele telefoon laag staat, zijn kleine contrasten nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Om te zien of jouw website genoeg gebruik maakt van contrast kun je je ogen een beetje dichtknijpen en door je wimpers kijken. Zijn links en knoppen nog duidelijk herkenbaar? Kun je tekst en achtergrond nog van elkaar onderscheiden? Dan maak je goed gebruik van contrast.

Website gebruiken zonder muis

Wel eens geprobeerd om jouw website te gebruiken zonder (externe) muis, dus alleen met het toetsenbord? Waarschijnlijk niet, maar als je dat wel gedaan hebt heb je vast gemerkt dat het lastig is om dan te navigeren en te vinden wat je zoekt.

 

Zonder muis door een uitklapmenu

Uitklapmenu’s zijn vaak alleen te gebruiken met een muis, omdat de submenu’s pas tevoorschijn komen wanneer men er met de muis overheen beweegt. Op de website van de Belastingdienst kan je het menu openen en gebruiken met tab en enter, zonder tussenkomst van de muis. Het tabben naar links werkt automatisch in de browser, maar veel websites maken niet duidelijk visueel zichtbaar welke link geselecteerd is. Dit is ook het geval bij Bol.com, waardoor de gebruiker alsnog niet verder kan zonder een muis te gebruiken.

Formulieren

Vul je een online formulier is, dan heb je sowieso het toetsenbord nodig. Helaas zijn formulieren lang niet altijd enkel met het toetsenbord te bedienen. Gebruikers moeten met tab ook naar een radiobutton of checkbox kunnen navigeren en deze met de spatiebalk kunnen selecteren. In veel formulieren worden deze overgeslagen. Hierdoor is het vervolgens bijvoorbeeld niet mogelijk een ander bezorgadres door te geven. Ook kun je een formulier niet altijd met de entertoets verzenden door het gebruik van javascript.

 

Eigen scrollbalk

Soms maken websites geen gebruik van de standaarden in de browser. Ze voegen bijvoorbeeld een scrollbalk toe midden op de pagina of gebruiken een alternatieve scrollbalk omdat deze beter aansluit bij hun huisstijl. Dit zie je bijvoorbeeld in de internetbankieren-omgeving van ABNAMRO. Deze is zonder een muis onmogelijk te gebruiken. Kies daarom zoveel mogelijk voor het gebruik van browser standaarden. Dit vergroot de kans dat je website zonder muis gebruikt kan worden.

Logische en begrijpelijke content

Er zijn veel verschillende beperkingen die elk op hun eigen manier obstakels ervaren op een website. Zo gebruiken doven een heel andere grammatica dan horenden en hebben veel mensen met autisme moeite met het invullen van details. Toch zijn er voor al deze groepen een aantal punten aan te duiden waar zij én alle andere mensen baat bij hebben.

    • Start met de hoofdboodschap, daarna de uitleg.
    • Verhoog scanbaarheid met kopjes, lijstjes e.d.
    • Gebruik geen beeldspraak of vaktermen.
    • Zorg voor consistentie tussen visuals en tekst.
    • Maak de context volledig, bezoekers hoeven details niet zelf in te vullen.
    • Geef duidelijk (in een stappenplan) aan wat men kan verwachten.
    • Schrijf vanuit 1 perspectief, wissel niet tussen ‘ik/jij’.
    • Leg bezoekers geen verplichting op, geef ze een keuze.

 

Contactmogelijkheden voor iedereen

De beller is sneller? Dat geldt niet voor de 1 tot 1,5 miljoen doven en slechthorenden in Nederland. Sommige bedrijven zijn zo gefocust op bellen dat andere contactmogelijkheden moeilijk vindbaar of zelfs helemaal niet beschikbaar zijn. Bij Ziggo moet je lang zoeken om andere contactopties te vinden, omdat deze niet in één overzicht te zien zijn. Bellen staat bovenaan en dit vult de hele pagina, zo lijkt dit de enige optie.

Laaggeletterden: niet iedereen kan een mailtje sturen

Enkel gebruik maken van e-mail en contactformulieren is weer een enorme drempel voor laaggeletterden, een groep van zo’n 2 miljoen mensen in Nederland. Voor hen is bellen of langskomen juist heel prettig.

Chatfunctie met de juiste verwachtingen

Een chatfunctie is laagdrempelig en voor veel bezoekers een uitkomst. Zorg wel dat het duidelijk is of er aan de andere kant een chatbot of een persoon zit. Geef ook aan binnen hoeveel tijd men antwoord kan verwachten. Zo komen de bezoekers niet voor negatieve verrassingen te staan.

Iedereen profiteert van optimalisatie

Het optimaliseren voor mensen met een beperking kan veel werk lijken. Bedenk dan dat ook bezoekers zónder beperking baat hebben bij een eenvoudig te begrijpen en gebruiken website. Dit kost simpelweg minder energie en denkkracht. Met een toegankelijke website bereik je meer mensen én het eenvoudige gebruik ondersteunt de conversie. Zo is je website meteen aantrekkelijker voor terugkerend bezoek. Genoeg redenen dus, om eens goed te bekijken hoe toegankelijk jouw website eigenlijk is.

Vraag het onze UX specialist

Meer weten over websiteoptimalisatie? Bekijk dan ons RIFF blog voor meer interessante artikelen of neem contact met ons op. Onze UX specialisten helpen je graag met het optimaliseren van jouw website.